WSPARCIE RODZIN NATURALNYCH I RODZIN ZASTĘPCZYCH

„Rodzina to niekoniecznie ci ludzie, wśród których człowiek się rodzi. Można ją sobie znaleźć samemu. Tam, gdzie jest bezpiecznie i ciepło. Tam gdzie człowiek czuje, że właśnie tu jest jego miejsce”. (Judi Westwater)  

 „Rodzina jest w życiu oparciem, czymś co chroni, co daje siłę”. 

z dnia 03 stycznia 2025 roku jest organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej.

Wsparciem rodzin naturalnych i rodzin zastępczych w Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej zajmuje się Dział Wsparcia Rodziny i Pieczy Zastępczej.

w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a w szczególności:

 a)            opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny oraz w konsultacji

z pracownikiem socjalnym,

 b)            opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, planu pracy z rodziną, który jest skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej oraz realizacja tego planu,

 c)            udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym:

 a)            w zdobywaniu umiejętności w prowadzeniu gospodarstwa domowego,

 b)            w rozwiązywaniu problemów socjalnych,

 c)             w rozwiązywaniu problemów psychologicznych,

 d)            w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi,

 d.4)        wspieranie aktywności społecznej rodzin,

 d.5)        motywowanie członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

 d.6)        udzielanie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymaniu pracy,

 d.7)        organizowanie dla rodzin spotkań w formie „grup wsparcia” i „grup edukacyjnych”, mających na celu wymianę doświadczeń, zdobycie wiedzy oraz zapobieganie izolacji,  d.8)        udzielanie wsparcia dzieciom, z rodzin zagrożonych, poprzez umożliwienie udziału w zajęciach psychoedukacyjnych i ścisła współpraca z placówkami wsparcia dziennego działającymi w Mieście,

 d.9)        podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci

i rodzin,

 d.10)      prowadzenie konsultacji dla dzieci i rodziców w formie indywidualnej, 

 d.11)      dokonywanie, nie rzadziej niż co pół roku, okresowej oceny sytuacji rodziny,

 d.12)      monitorowanie sytuacji rodziny po zakończeniu pracy z rodziną przez asystenta rodziny,

 d.13)      współpraca z osobami, instytucjami i organizacjami podejmującymi działania na rzecz rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych,  d.14)      współpraca z placówkami opiekuńczo – wychowawczymi, ośrodkiem adopcyjnym, środowiskiem lokalnym, w szczególności z sądami, instytucjami oświatowymi,     podmiotami leczniczymi, a także z Kościołem i związkami wyznaniowymi oraz organizacjami społecznymi działającymi na rzecz dziecka

 i rodziny,

 d.15)      prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną,

 d.16)      wykonywanie zadań przewidzianych dla asystentów rodzin w ustawie o wsparciu kobiet

 w ciąży i rodzin „Za życiem”,

 d.17)      współpraca z grupami diagnostyczno-pomocowymi,

 d.18)      prowadzenie naboru kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, niezawodowej lub kandydatów do prowadzenia rodzinnego domu dziecka,

 d.19)      kwalifikowanie osób do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka oraz przygotowanie zaświadczeń kwalifikacyjnych, 

 d.20)      przeprowadzanie badań psychologicznych dotyczących kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub kandydatów do prowadzenia rodzinnego domu dziecka,  d.21)      organizowanie szkoleń dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, kandydatów

 do prowadzenia rodzinnych domów dziecka oraz kandydatów do pełnia funkcji dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego,

 d.22)      zapewnienie szkoleń rodzinom zastępczym oraz prowadzącym rodzinne domy dziecka, biorąc pod uwagę ich potrzeby w zakresie podnoszenia kwalifikacji,

 d.23)      zapewnienie pomocy i wsparcia osobom sprawującym rodzinną pieczę zastępczą w ramach grup wsparcia oraz rodzin pomocowych,

 d.24)      przygotowanie rodziny zastępczej na przyjęcie dziecka,

 d.25)      stała współpraca asystentów rodziny, koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej z pracownikami socjalnymi w zakresie opracowania planu pracy z rodziną i jego   koordynacja z planem pomocy dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej,

 d.26)      dokonywanie okresowej oceny sytuacji dziecka przebywającego w rodzinnej pieczy zastępczej

 i placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego,

 d.27)      uczestniczenie w zespołach ds. okresowej oceny sytuacji dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych,

 d.28)      dokonywanie oceny osoby prowadzącej rodzinę zastępczą i prowadzącego rodzinny dom dziecka,

 d.29)      informowanie, co najmniej raz na 6 miesięcy, właściwy sąd o całokształcie sytuacji osobistej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka   oraz sytuacji rodziny dziecka,

 d.30)      prowadzenie działalności diagnostyczno-konsultacyjnej w rodzinnej pieczy zastępczej,

 d.31)      organizowanie opieki nad dzieckiem w przypadku gdy rodzina zastępcza albo prowadząca rodzinny dom dziecka nie może sprawować opieki z powodów zdrowotnych lub   losowych, albo zaplanowanego wypoczynku,

 d.32)      zgłaszanie do ośrodków adopcyjnych informacji o dzieciach z uregulowaną sytuacją prawną, w celu poszukiwania dla nich rodzin przysposabiających,

 d.33)      udzielanie wsparcia pełnoletnim wychowankom pozostającym w pieczy zastępczej,

 d.34)      opracowanie indywidualnego programu usamodzielniania przez osobę usamodzielnianą wspólnie

 z opiekunem usamodzielnienia, co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem przez osobę usamodzielnioną pełnoletniości,

 d.35)      współpraca przy prowadzeniu rejestru danych, zgodnie z art. 38d ustawy z dn. 09.11.2011r.

 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, obejmującego:

 a) wykaz dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2– 4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, z podziałem na dzieci umieszczone lub przebywające w poszczególnych formach rodzinnej pieczy zastępczej oraz poszczególnych formach instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz na osoby, o których mowa w art. 37 ust. 2–4 i 6, i osoby opuszczające rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, przebywające w poszczególnych formach rodzinnej pieczy zastępczej i poszczególnych formach instytucjonalnej pieczy zastępczej; 

b) wykaz osób posiadających pozytywną lub negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka;

c) wykaz kandydatów zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka;

d) wykaz rodzin zastępczych z podziałem na rodziny zastępcze spokrewnione, niezawodowe

i zawodowe;

e) wykaz rodzinnych domów dziecka;

f) wykaz placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych;

g) wykaz osób usamodzielnianych.

d.36)      wydawanie opinii rodzinom zastępczym niezawodowym spełniającym warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej lub prowadzącym rodzinne domy dziecka,

d.37)      prowadzenie poradnictwa i terapii dla osób sprawujących rodzinną pieczę zastępczą i ich dzieci oraz dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej – przede wszystkim terapii indywidualnej, rodzinnej, małżeńskiej i grupowej, 

d.38)      wydawanie opinii rodzinom zastępczym zawodowym w celu uzyskania wsparcia osoby do pomocy

w prowadzeniu gospodarstwa domowego, 

d.39)      tworzenie, obsługa i aktualizacja Programu Wspierania Rodziny i Powiatowego Programu Rozwoju Pieczy Zastępczej, 

d.40)      prowadzenie i przechowywanie dokumentacji dotyczących podejmowanych działań, 

d.41)      opracowywanie sprawozdań i informacji z zakresu realizowanych zadań.

 1)    realizacja projektów socjalnych dotyczących rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych,

 2)    współpraca przy realizowaniu projektów unijnych dotyczących rodzin przeżywających trudności
 w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych poprzez: spotkania superwizyjne,

 2.a)  konsultacje indywidualne,

 2.b)  udział w zespołach interdyscyplinarnych,

 2.c)  treningi w prowadzeniu gospodarstwa domowego,

 3)    wdrażanie, monitorowanie, ewaluacja i sprawozdawczość projektów socjalnych realizowanych przez Dział,

 4)    poradnictwo metodyczne dla pracowników socjalnych w stosunku do rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych,

 6)    wsparcie merytoryczne pracowników prowadzących pracę socjalną,

 7)    współpraca i kierowanie do specjalistów, w szczególności udzielających poradnictwa specjalistycznego,

 8)    świadczenie specjalistycznego poradnictwa psychologicznego dla klientów Centrum Usług Społecznych realizowane poprzez:

 a) porady ukierunkowane na określenie odpowiedniej formy pomocy,

 b) konsultacje psychologiczne – rodzinne i indywidualne,

 c) diagnozę psychologiczną,

 d) terapię wspierającą,

 e) psychoedukację w zakresie prawidłowego pełnienia ról rodzicielskich,

 9)    prowadzenie i koordynowanie korespondencji Centrum Usług Społecznych z Sądem dotyczącej rodzin naturalnych przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji   opiekuńczo-wychowawczych,

 10)  informowanie właściwego sądu o możliwości powrotu dziecka do rodziny naturalnej,

 11)  pomoc pracownikom socjalnym w przeprowadzeniu interwencji kryzysowej w rodzinie naturalnej oraz w realizacji postanowień Sądu celem zabezpieczenia dziecka w   przestrzeni pieczy zastępczej,

 12)  realizacja innych zadań wynikających ze zdiagnozowanych potrzeb mieszkańców Miasta w zakresie dotyczącym opieki nad dzieckiem,

 13)  realizacja innych zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej, ustawie o wspieraniu rodziny
 i systemie pieczy zastępczej i innych ustawach,

 14)  realizacja innych zadań nałożonych na Centrum Usług Społecznych przez organy samorządowe,

 15)  wystawianie zaświadczeń w sprawach dotyczących zadań realizowanych przez Dział,

 16)  współpraca z innymi komórkami organizacyjnymi Centrum Usług Społecznych w zakresie zadań realizowanych przez Dział.

   „Rodzina może rozpaść się na różne sposoby. Wystarczy źdźbło egoizmu, pech i szczypta chciwości.
Ale ściśle utkana tworzy więź, której nic nie pokona”. (Jodi Picoult) 

  „Rodzina to nie krew. To ludzie, którzy Cię kochają. Ludzie, którzy Cię wspierają”. (Clare Cassandra)

Rodzina zastępcza to rodzina, która tymczasowo lub stale sprawuje opiekę i wychowuje dzieci, których rodzice biologiczni z różnych przyczyn nie są w stanie się nimi zajmować. Rodzina zastępcza kieruje się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw, dając mu szansę na wzrastanie w warunkach zbliżonych do naturalnych. Założeniem i intencją opieki zastępczej jest jej tymczasowość w związku z czym dziecko powinno przebywać w niej do momentu uregulowania sytuacji życiowej rodziny biologicznej. Dziecko umieszcza się w rodzinie zastępczej do czasu pokonania trudności, które były przyczyną umieszczenia dziecka w pieczy. Istnieje jednak także możliwość, że dziecko pozostanie pod opieką rodziców zastępczych do momentu osiągnięcia pełnoletności lub usamodzielnienia. 

1. Rodziny zastępcze:

 • spokrewnione - tworzą małżonkowie lub osoby będące najbliższymi krewnymi tj. dziadkami lub rodzeństwem dziecka;

 • niezawodowe – to forma pieczy zastępczej, w której dziecko jest umieszczone u osób, które nie są
  z nim spokrewnione (np.: ciocia, wujek),

 • zawodowe (w tym rodziny zastępcze zawodowe pełniące funkcję pogotowia rodzinnego i rodziny zastępcze zawodowe specjalistyczne);

 2. Rodzinne domy dziecka.

 

 Komu może być powierzona funkcja rodziny zastępczej?

 Pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:

 • dają rękojmię należytego sprawowania pieczy  zastępczej;

 • nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;

 • wypełniają obowiązek alimentacyjny – w przypadku, gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;

 • nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;

 • są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone: - zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej   opieki zdrowotnej oraz - opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawionym przez     psychologa;

 • przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

 • zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:

 • rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,

 • właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,

 • wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

 • nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

 • w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów.

Kandydaci na rodziców zastępczych szczegółowe informacje uzyskają w Dziale Wsparcia Rodziny i Pieczy Zastępczej tut. Centrum. 

Kwalifikacja wstępna.

Kandydaci składają w tut. Centrum wniosek o kwalifikację wstępną na rodzinę zastępczą. W pierwszym etapie kwalifikacji psycholog sporządza opinię o posiadanych predyspozycjach i motywacji do pełnienia fukncji rodziny zastępczej. Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej odbywa wizytę w miejscu zamieszkania. Kandydaci otrzymują wstępną kwalifikację.

 

Szkolenie.

Kandydaci, po uzyskaniu pozytywnej wstępnej kwalifikacji, kierowani są na szkolenia dla rodzin zastępczych, które jest prowadzone programem szkoleń zatwierdzonym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Biorą również udział w 10 godzinnym stażu we wskazanej rodzinie zastępczej.

Kwalifikacja końcowa.

Odbywa się ostateczna kwalifikacja, której formalnym potwierdzeniem jest zaświadczenie kwalifikacyjne.    

PIECZA INSTYTUCJONALNA – jest sprawowana w formie:

  1. Placówki opiekuńczo-wychowaczej:

Placówki typu rodzinnego - zapewniają opiekę dzieciom w różnym wieku, w tym dorastającym
i usamodzielniającym się, umożliwiają wspólne wychowanie i opiekę licznemu rodzeństwu.

Placówki typu interwencyjnego - zapewniają doraźną opiekę nad dzieckiem powyżej 10. roku życia
w czasie sytuacji kryzysowej, szczególnie w przypadkach wymagających natychmiastowego zapewnienia dziecku opieki. Pobyt w takiej placówce nie może trwać dłużej niż 3 miesiące. W szczególnych przypadkach może być przedłużony do zakończenia trwającego postępowania sądowego o powrót dziecka do rodziny, przysposobienie lub umieszczenie w rodzinnej pieczy zastępczej. W wyjątkowych sytuacjach do placówek mogą być skierowane dzieci młodsze.

Placówki typu socjalizacyjnego - zapewniają całodobową opiekę i wychowanie dzieciom powyżej 10. roku życia, które nie mogą wrócić do domu. W sytuacjach szczególnych do placówek kierowane mogą być dzieci młodsze.

Placówki typu specjalistyczno-terapeutycznego - zapewniają opiekę nad dziećmi o szczególnych potrzebach w tym dzieciom legitymującym się różnego rodzaju orzeczeniami o niepełnosprawności.

2. Regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej – która przeznaczona jest dla dzieci wymagających szczególnej opieki, które ze względu na stan zdrowia wymagają stosowania specjalistycznej opieki i rehabilitacji oraz nie mogą zostać umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej lub placówce opiekuńczo – wychowawczej.

3. Interwencyjnego ośrodka pre-adopcyjnego – w którym umieszcza się dzieci (noworodki i niemowlęta, do ukończenia 1-go roku życia), które wymagają specjalistycznej opieki i w okresie oczekiwania na przysposobienie nie mogą zostać umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej.

Na terenie Miasta Ruda Śląska funkcjonują następujące placówki opiekuńczo-wychowawcze:

1. Centrum Administracyjne Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych powołane do obsługi ekonomiczno-administracyjnej i organizacyjnej placówek opiekuńczo-wychowaczych:

 •    Placówka Opiekuńczo-Wychowacza Nr 1,

 •    Placówka Opiekuńczo-Wychowacza Nr 2,

 •    Placówka Opiekuńczo-Wychowacza Nr 3,

 •    Placówka Opiekuńczo-Wychowacza Nr 4,

 •    Ośrodek Pomocy dzieciom i Rodzinie.

 2. Placówka Opiekuńczo-Wychowacza nr 1 typu socjalizacyjnego prowadzona przez Ośrodek Święta Elżbieta w Rudzie Śląskiej.

 3. Placówka Opiekuńczo-Wychowacza nr 2 typu socjalizacyjnego prowadzona przez Ośrodek Święta Elżbieta w Rudzie Śląskiej.